|
Een paus voor de tijd die komen gaat
Bisschop van Rome en Universeel Herder
Inleiding: Nu is het tijd
'Nu is het de gunstige tijd' (2 Kor. 6) voor katholieken over de hele
wereld om na te denken over wat voor leiderschap en zelfs wat voor kerkmodel
wij in het nieuwe millennium nodig hebben.
Het Tweede Vaticaans Concilie (1962-1965) heeft ons allen uitgenodigd
de tekenen van de tijd te verstaan in het licht van het evangelie. Het
heeft onze geloofsgemeenschap opgeroepen tot voortdurende vernieuwing.
Wij hebben gepoogd aan die oproep trouw te zijn bij het onderzoeken van
het leven in onze kerk en van onze behoefte aan een bisschop van Rome die
aan onze geloofsgemeenschap leiding kan geven in een 'universeel agapè',
een liefdesbond.
Het aflopende millennium was er een van scheiding tussen christenen.
Het is onze hoop dat het derde millennium er een wordt van verzoening en
eenheid.
In deze geest heeft paus Johannes Paulus II alle christenen uitgenodigd
om na te denken over de toekomst van het pausschap '… opdat wij – samen
natuurlijk – kunnen zoeken naar de vormen waarin dit (Petrus)ambt een liefdesdienst
tot stand kan brengen die door alle betrokkenen wordt erkend… om een vorm
te vinden voor de uitoefening van het primaatschap dieopenstaat voor een
nieuwe situatie zonder hoe dan ook af te zien van het wezenlijke van zijn
opdracht' (Ut Unum Sint, n. 95).
Tegelijkertijd roepen stemmen binnen de Wereldraad van Kerken allechristelijke
kerken op om zich in het jaar 2000 openlijk te verbinden om een proces
te beginnen dat zal leiden tot een werkelijk universeel christelijk concilie.
Wij stemmen met deze oproepen in en verklaren bereid te zijn onze geloofsgemeenschap
te vernieuwen in het licht van de tekenen van onze tijd en om met andere
kerken in gesprek te gaan en samen te werken op basis van gelijkheid.
Om deze dromen werkelijkheid te laten worden bieden wij onze overwegingen
aan over de kwaliteiten die de volgende bisschop van Rome voor onze tijd
nodig heeft. Wij maken elkaar deelgenoot van onze gedachten in de geest
van de vrouwen van het evangelie die de desem met de bloem mengen zodat
haar brood mag rijzen tot voedsel van heel de gemeenschap. Dit is onze
'desem'.
Een kerkmodel voor onze tijd: oud en altijd
nieuw
-
Om een springlevende kerk in het nieuwe millennium op te bouwen moeten
wij opnieuw naar Jezus en zijn eerste leerlingen luisteren die de gelijkheid
van allen hebben gepreekt (Mt 23, 11-12; Lc 22, 24-26; Gal 3, 28).
-
Wij moeten in onze kerk structuren die deze gelijkheid weerspiegelen zodat
wij mogen leven, bidden en elkaar dienen als in een 'leerlingschap van
gelijken'. Alleen dan zullen wij het voorbeeld van Jezus volgen die de
Geest niet tot een kleine groep heeft gezonden maar tot de hele gemeenschap
van gelovigen. Alleen dan zullen wij de leer van het Tweede Vaticaans
Concilie beleven die ons allen erkent als het Volk van God, medeverantwoordelijk
voor de beleidsbeslissingen in onze kerk.
-
Wij moeten opnieuw een kerk verwezenlijken die dialoog en rechtvaardigheid
op waarde schat, zowel in haar binnenkerkelijk leven als in haar benadering
tot de wereld.
-
Wij moeten opnieuw een kerk gestalte geven die onze wereldwijde diversiteit
respecteert en in viering beleeft, een kerk waarbinnen vrijheid heerst
om ons geloof op verschillende manieren in verschillende culturen te beleven.
-
We moeten opnieuw een kerk doen herrijzen waarbinnen het belang van de
lokale kerken wordt erkend, waar het Woord wordt verkondigd op een wijze
dat de lokale culturen het kunnen verstaan. De opbouw van deze vernieuwde
kerk is het werk van heel het Volk van God, niet alleen van de bisschop
van Rome, van de andere bisschoppen en de clerus.
-
Daarom willen wij allereerst erop aandringen de praktijk van de vroege
kerk te herstellen en structuren te ontwikkelen, die het Volk van God op
een duidelijke wijze laten deelnemen aan de verkiezing van alle kerkleiders.
Dit zou ook moeten inhouden de verkiezing van de paus, de bisschop van
Rome. Dit herstel van een oude traditie zal de werking van de Geest erkennen
in de hele gemeenschap van gelovigen.
De volgende bisschop van Rome
Wij zouden bij deze vernieuwing van onze kerk geweldig geholpen zijn
met een leider die 'de tekenen van de tijd' leest in samenspraak met het
volk, een voor samenwerking openstaande bisschop van Rome die zowel kan
luisteren als preken, zowel van gedachten kan wisselen als onderwijzen.
Wij hebben een leider nodig die zich van harte aansluit bij de sensus fidelium
(het geloofsgevoelen van allen) en het raadpleegt.
We hebben in het bijzonder een leider nodig die het reveil van de bewustwording
van vrouwen erkent als een belangrijk 'teken van onze tijd'. Vrouwen, meer
dan de helft van onze kerkgemeenschap, zijn zich bewust geworden van hun
waardigheid en gelijkheid met mannen. Zij roepen onze geloofsgemeenschap
op om die gelijkheid te respecteren en toe te passen in haar eigen leven.
Wij hebben een bisschop van Rome nodig die de verschillen tussen ons
respecteert, net zo goed als dat hij ons uitdaagt het evangelie te leven.
Wij hebben een paus nodig die onderscheid maakt tussen zijn pastorale
ambt als bisschop van Rome en zijn Petrusambt waarin hij in dialoog is
met de universele kerk. Als bisschop van Rome dient hij de gelovigen van
Rome zoals elke bisschop zijn bisdom dient. Hij zal aftreden op de leeftijd
die voor alle bisschoppen is vastgesteld. Als voorzitter van de wereldwijde
agapè zal hij optreden als een broeder-bisschop die wereldwijd de
bisschoppen uitnodigt om het leiderschap te delen met hem en met de andere
leden van het Volk van God die daartoe door de gelovigen worden geroepen.
In die geest zal hij de Curie (het pauselijk bureau) hervormen zodat deze,
in plaats van te overheersen, dienstbaar wordt aan de andere bisschoppen
en de universele kerk.
Maar bovenal hebben wij een bisschop van Rome
en een universele herder nodig:
-
een visionaire leider die onder heel het Volk van God een diepgaande heroriëntatie
op het ambt stimuleert en iedereen oproept de mogelijkheid onder ogen te
zien allen die geschikt zijn, op te nemen in het ambt, ongeacht hun geslacht,
hun al of niet gehuwd zijn of hun seksuele geaardheid;
-
iemand die de gewetens van katholieken respecteert, die een werkelijk publieke
dialoog opent over theologie, moraal en beleid in de kerk zodat onze geloofsgemeenschap
ervaringen mag delen, haar vervreemding begint te genezen en een gevoel
van eenheid en enthousiasme voor het geloof doet herrijzen;
-
een herder die academische vrijheid aanmoedigt voor theologen en andere
wetenschappers ten einde een gezonde diversiteit van meningen binnen de
kerk te koesteren;
-
iemand die verzoent en 'progressieven' en 'conservatieven' uitnodigt dezelfde
kerk te delen;
-
een leider die als het culturele pluralisme in de kerk erkent en zich verheugt
over de verscheidenheid die in verschillende delen van de wereld ontluikt;
-
iemand die met gevoel voor geschiedenis meewerkt aan het herstel van de
traditie van volledige deelname van het volk in het kerkelijk leven en
die alle katholieken uitnodigt deel te nemen aan het bestuur en aan de
besluitvorming, inclusief de verkiezing van kerkleiders;
-
een pionier die als initiatieven en experimenten aanmoedigt en katholieken
oproept een volwassen verantwoordelijkheidsgevoel voor hun geloofsgemeenschap
te ontwikkelen;
-
een oecumenisch iemand die in serieuze dialoog met de christenen van de
reformatorische en orthodoxe tradities zich inspant om de droom van de
eenheid van alle christenen tot stand te brengen; - iemand die een broer
is voor het Joodse volk en die wil werken aan de ontmanteling van elk spoor
van antisemitisme en aan het aanknopen van sterke banden van geestelijke
verwantschap die onze gemeenschappelijke erfenis van Abraham en Sara erkent;
-
iemand die andere religieuze tradities dan het christendom en jodendom
bestudeert, de dialoog met andere godsdiensten verwelkomt en tracht te
leren van de rijke verscheidenheid van inzichten in deze tradities;
-
iemand die in liefde de wereld omarmt en wiens beleid een bijzondere solidariteit
met de armen en de onderdrukten tot uiting brengt;
-
een profeet die zonder ophouden gerechtigheid, gelijkheid, vrede en geweldloosheid
in onze wereld bevordert, en ook in onze kerk;
-
iemand die de aarde liefheeft en de heelheid van de schepping erkent en
bevordert;
-
een eenvoudig mens met gevoel voor humor;
-
en een broeder-bisschop die met genoegen de praal van de machtigen van
deze wereld (Lc 22, 25-26) kan afleggen en met ons op weg gaat bij het
gezamenlijk herscheppen van onze geloofsgemeenschap om de geest van Jezus
in het derde millennium tot leven te laten komen.
Wat wij voor het nieuwe millennium nodig hebben
is
een bisschop van Romedie een universeel herder
is!
|